In gewone mensentaal is alles helder te communiceren
18 augustus 2010, Peter Bloemen
"AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten" staat boven de website van de Autoriteit Financiële Markten. Dat is mooi, dat is prachtig. Maar is het niet te ambitieus? Tegen die vraag lopen we in onze dagelijkse praktijk als communicatiebureau regelmatig aan. Niet alleen bij opdrachten voor de financiële sector trouwens. Ook bij de overheid zelf steken vergelijkbare twijfels regelmatig de kop op. Ons antwoord is steevast: nee, dit is niet te mooi. Dit moet. Dit kan. Dit is wat burgers, klanten, bedrijven verwachten.
Stel, je wilt een huis kopen. Maar zoals de meeste mensen ben je nog niet zo rijk, dat je dat zonder hypotheek doet. Daarom ga je naar de hypotheekadviseur. En omdat je het graag scherp houdt, vraag je bij enkele banken ook nog rechtstreeks een offerte op. Uiteindelijk ligt er een stapel hypotheekoffertes met toelichting op je bureaublad. En dan? Dan zie je dat een cursus financiële kennis wel het minste is wat je nodig hebt om een overwogen keuze te kunnen maken, en bovendien alle risico's te realiseren.
In vergelijkbare probleemsituaties raak je verzeild als je geld overhoudt en wilt sparen. Of bijvoorbeeld als er een weg langs je huis wordt gelegd, en je bent het daar niet mee eens. Je staat alleen tegenover iets dat veel groter is dan jij. Tegenover een bedrijf dat zich dagelijks bezighoudt met iets wat jou maar een of twee keer in je leven overkomt. Om die reden alleen al is transparantie voor de individuele burger, de individuele klant of het individuele bedrijf - voor ons allemaal dus - een groot goed.
Maar, kan het ook? Zijn sommige hypotheekproducten gewoon niet zo ingewikkeld, dat sommigen ze gewoon niet kunnen begrijpen. En kun je in het geval van de wegverbreding niet beter samen doen met de buurt: zodat je een advocaat in de hand kunt nemen.
Ik denk dat dit de foute benadering. Het gaat er niet om of het kan. Want het moet: hypotheekproducten, wettelijke bezwaarprocedures zijn er voor het individu. En niet voor de bank of overheid. Als ik zeg dat die hypotheekproducten simpeler moeten, of dat bezwaarprocedures eenvoudiger, dan maak ik me ervan af. Al heb ik ergens misschien wel gelijk.
De praktijk leert dat het heel goed mogelijk is toegankelijke teksten te schrijven over ingewikkelde niet-alledaagse onderwerpen. De Griekse filosoof Plato heeft 2500 jaar geleden al aangetoond met zijn befaamde Socratische methode: geef antwoord op de vragen die de mensen zelf stellen, in de woorden die de mensen daar zelf voor zouden gebruiken. De boodschap aan overheden, banken en verzekeraars is duidelijk: wees niet bang en spreek de taal van de mensen. Dan begrijpen ze je wel.